Los temps

conjugason

Guilhem

Los temps

“La desparida progressiva deus temps (subjontiu, preterit, imperhèit, hòrmas compausadas deu hutur, participi passat…) que da lo parat a ua pensada au present, limitada au moment, incapabla de projeccions hens lo temps.
La generalizacion deu tutejament, la desparida de las majusculas e de la pontuacion que son autandes patacs mortaus dats a la subtilitat de l’expression. Suprimir lo mot <> qu’ei non solament arrenonciar a l’estetica d’un mot, mes tanben promàver l’idea qu’enter ua mainadeta e ua hemna ne i a pas arren.
Mensh de mots e mensh de vèrbes conjugats qu’ei mensh de capatges ad exprimir las emocions e mensh de possibilitat d’elaborar ua pensada.
Estudis qu’amuishèn qu’ua part de la violéncia hens l’es.hèra publica e privada que proven tot dret de l’incapacitat a hicar mots sus las emocions. Shens mot ende construsir un arrasonament, la pensada complèxa cara a l’Edgar Morin qu’ei travada, hèita impossibla.
Mei lo lengatge ei praube, mensh la pensada existeish.
L’istòria qu’ei arrica d’exemples e los escriuts que son nombrós deu Jòrdi Orwell hens 1984 au Ray Bradbury hens Fahrenheit 451 qui arrelatèn quin las dictaturas de tota obediéncia travavan la pensada en arredusir e tòrcer lo nombre e lo sens deus mots.
Ne i a pas briga de pensada critica shens pensada. E ne i a pas brica de pensada shens mots. Quin construsir ua pensada ipotetico-deductiva shens mestresa deu condicionau ? Quin pensar l’avier shens conjugason au hutur ? Quin comprénguer ua temporalitat, ua succession d’elements hens lo temps, que siin passats o a vénguer, atau com la durada arrelativa lor, shens ua lenga qui hè la diferéncia enter çò qui seré podut èster, çò qui estó, çò qui ei, çò qui poiré advénguer, e çò qui serà après que çò qui poiré advénguer sii advengut ? Se un crit d’arraliament devè enténer-s’i uei, que seré lo, adreçat aus pairs e aus ensenhaires : hètz parlar, léger e escríver los mainatges vòstes, los escolans vòstes, los estudiants vòstes.
Ensenhatz e practicatz la lenga hens las hòrmas soas mei divèrsas, quan sembla complicada, mei que mei s’ei complicada. Pr’amor en aqueth es.hòrç que’s tròba la libertat. Los qui explican a sobras de temps que cau simplihicar l’ortograhia, purgar la lenga deus <> sons, avalir los genres, los temps, las nuanças, tot çò qui crea complexitat que son los hossaires de l’esperit uman. Ne i a pas veta de libertat shens exigéncias. Ne i a pas teca de beror shens pensada de la beror”.

Cristau Clavèr
Mercés au Lionel Laval per aqueth esclairatge.

Posted in

Laissez un commentaire

Vous devez être connectés afin de publier un commentaire.