Los santons

Epifania.webp

Guilhem

Suus Reis Magues e lo presep (crèche) : çò d’escrivut dens Parlam gascon en 2005 :

Los santons. D’auguns trobaràn lhèu qu’èm un chic « populistas » mes perqué non pas parlar de la tradicion de la « grèpia » e deus « santons » ? Ua mòda plan establida en Provença, solide, mes espandida dens hòrt de contradas. La hèsta de Nadau estó fixada de cap a l’an 350 per lo papa Liberius, ce racontan, entà remplaçar la hèsta pagana deu solstici d’ivèrn. Totun, d’aqueras « Saturnalas », qu’am guardat lo gost de plan minjar, de pintar un chic mei que d’ordinari e de’s har presents, davant que lo brave sent Micolau estossi recuperat per lo comerci anglo-saxon e transformat en Pair Nadau. Aquet vielh barbut, vestit de roi e botat per resistir au hred, qu’es probablament equipat adara d’un telefonet mobil « made in Finlanda ».

Qu’es au sent Francés d’Assisa (debut deu segle XIIIau), ce disen, que devem l’idea « pedagogica » de hicar en scena la neishénca dens la praubetat deu Jèsus au miei de personatges vivents e de figurinas. La mòda qu’es dons originaria d’Italia. Dab lo temps de la Contre-Refòrma (sègles XVII e XVIII) aqueras representacions que’s multiplican dab creacions de detzenas e detzenas de cantas de Nadaus, com per exemple las deu Micolau Saboli ( 1614-1675). En Provença plan solide mes tanben alhors. Dens la region de Tolosa per exemple o  en Bearn on se desvolòpa la mòda de las « pastoralas ».

En Provença la tradicion deus petits personatges en argela pintrada – los celebres « santons » – que s’estableish a la fin deu segle XVIII dab lo fabricant marselhés J-L. Lagnel (1764-1822). Qu’es pro imitat e l’imaginacion deus concurrents e successors n’a pas de limitas. N’i a memes que hican adara, a costat de l’Enfanton dens la palha, deu Jausèp e de la Maria, los inesvitables Provençaus Raimu e Fernandel o personatges de l’actualitat : Coluche, Depardieu, Ivo Livi dit Yves Montand ! Lo Bon Diu qu’arreconeisherà los sons… Mes qui son los santons tradicionaus ?

Que tròban evidentament, a costat deus aulhèrs e deus reis mages, tota la procession deus vailets : l’aubergista tot vergonhós d’aver arrefusat ua crampa a la Senta Familha e lo praube pèc qui, esmiraglat, lèva los braç au cèu. Qu’i a tanben tots los mestièrs : lo molièir, lo bolangèir, lo paísan, la hemna qui va har la bugada, lo caçaire e un o dus pescadors. Shens oblidar los autes ganhapetits : lo peishonèir, lo perraquet, l’estamaire, lo portaire d’aiga, los bohèmis e las disairas de bona aventura. Enfin, a costat deu maire e d’un o dus notables (jamei de curat pr’amor que, dens la logica deus santonièrs, la Glèisa n’existiva evidentament pas enqüèra), tròban los musicians qui acompanhan la grana novèla d’un diu vadut : lo tamborinaire, lo jogadors de vièla e d’acordeon… Que cau bien s’acordar quauquas concessions au modernisma !

Posted in

Laissez un commentaire

Vous devez être connectés afin de publier un commentaire.