Los òmis petits

Guilhem

Los òmis petits (D’après Contes de Gasconha – Segonda Garba, Joan Francés Bladèr. Edicions Per Noste – 1985.)

Que i a ua raça d’Omis Petits que daubuns (cèrtas personas) apèren los nans.
Los Omis Petits n’an pas un pè de haut. Que demoran devath tèrra e peus traucs deus ròcs, que’s còhan (méter quauquarren suu cap) de bonets borruts (cobèrt de pelusons, pelut), que pòrtan lo peu long e la barba tanben, que’s vesteishen de roi a la mòda vielha, que’s cauçan d’esclòps d’argent, e que’n van armats de sabres e de lanças. Aqueras creaturas ne son pas de la raça deus crestians. Ne moriràn pas qu’a la fin deu monde, mes ne tornaràn pas arrevitar (ressuscitar) entà estar jutjadas.
Los òmis petits ne son pas maishants, e tanplan que’vs renden servici. Se’us voletz véder tots blaus de colèra, n’atz pas sonque a cridar : « coac ! coac ! coac ! », pr’amor las aucas que’us baten a grans còps de bèc cada còp que’us encontran. Se’us voletz véder contents com pinçans (sòrta d’ausèth), digatz :
« Riga, raga,
Qu’es anueit la paga ! »
D’auts còps, los Omis Petits que’s muishavan (har véder) de temps en temps. Adara, ne n’enteni pas mes a parlar. Lhèu que’s son despaïsats (cambiar de país). Lhèu ne gausan pas mes sortir lo jorn, en causa deu maishantèr deu monde, o per crenta d’estar batuts per las aucas, a grans còps de bèc.
Los Omis Petits que minjan e que beven com nosauts. Aquí com s’amassan tot çò qu’an besonh.
D’ua sason a l’auta, la tèrra que pòrta diferentas crubadas (çò que balha la tèrra au cap d’ua annada) : hen au mes de junh, hroment au mes de julhet, arrasims e milh au mes de seteme. Que i a tanben fruta de tot ordi, qui vienen cadua en lo son temps, e lo bestiar gròs e menut. Tot aquò qu’es entaus crestians. Cadun qu’ac pòt véder e tocar a son plaser. Mes qu’i a tanben un aut ordi de crubadas, un aut ordi de fruts de tota sòrta, un aut ordi de bestiar gròs e menut, que los crestians ne pòden just pas jamés véder ni tocar. Tot aquò que creish a l’un còp, entaus Omis Petits, pendent la nueit de Sent Solivèstre, despuish lo sococ dinc a miejanueit, e tot que deu estar arrecaptat devath tèrra, despuish miejanueit dinc au só lhevat.
Pendent mes de sèt òras, donc, los Omis Petits que son forçats de tribalhar com a las galèras. Puish qu’an enqüèra ua òra just entà carrejar (transportar) e mudar (cambiar de plaça) lo son aur jaune, los sons pialòts (un petit hèish, un cèrt nombre de quauquarren) de dobles loïs e de quadruples d’Espanha que guardan dens los traucs de ròcs. S’aqueth aur jaune ne veid pas la lutz un còp l’an, que’s poireish e que vad (deviéner) tot roi. Lavetz, los Omis Petits ne’n hèn pas mei cas, e que’u getan.

Joan Francés Bladèr