L’Aliça e las canicas

Nadau.webp

Guilhem

Valenta hemnòta d’un quarantenat d’annadas, l’Aliça que demorava a Cantamèrlo, meitaderia deu Maransin a tres quilomètres deu borg lo mei pròche. N’avè pas nat tribalh salariat, mes ne mancava pas de cuentas : lo tinèu, la cosina, la bugada, la poralha, lo casau, lo camp, lo bestiar…
E que s’aucupava tanben hòrt plan deu son òmi e de dus còishes de ueit e dètz ans. L’òmi que gemava pins comunaus e que cotivava tanben duas ectaras de camps e de prats. Los còishes qu’anavan a l’escòla comunau a bicicleta en se portant lo picaisho entà mieijorn. Qu’avèn bons resultats en classa. La familha n’èra pas rica, mes que vivè totun convenenta-ment e n’avè pas tròp patit de las annadas de guèrra. Qu’èram en deceme de 1946, e los dus còishes qu’avèn escrivut amassa ua letra au Pair Nadau, li demandant sengles sacòts de canicas : forialas o canicas en tèrra, pintradas de colors diferentas, agatas de veire dab las colors de l’arcolan en dehens, bolets de pèira, berlons e berlonàs d’acèr que valèn hòrt.

Au passatge, qu’atz tots arremarcat lo comportament paradoxau deus mainatges hens la cort de recreacion : quan hè hred, que jògan aus jòcs calmes (canicas, ossets o peiretas) ; quan hè mei caut, que prenen la sudada en har aus jòcs mei atletics (a « l’assòça », lo « foot » d’adara, o au « fòtbal », nom balhat au rugbí d’aqueth temps).
L’Aliça qu’interceptèt la letra au Pair Nadau, e que decidí d’anar crompar canicas aus sons dus hilhs. Espiatz com se passèt.
Lo divés 21, a bicicleta, l’Aliça que se’n va a Soston en çò deu Fèliç qui tien ua botiga dens la gran carrèra. Qu’i a de tot dens aqueth petit magazin qui, pr’amor deu son nom, « Bimbloteria », hè sorríser e saunejar los joens deu parçan. Mes, manca de chança per l’Aliça! « Praubòta, non n’èi pas mei, canicas », ce hè lo Fèliç. « Qu’èi venut las darrèras aqueste matin. Que n’èi comandat, mes ne las aurèi pas probablament abans Nadau. » Decebuda, l’Aliça ne crompa pas arren e que se’n torna a casa.

Lo dissabte 22, tostemps a bicicleta, l’Aliça que part a Asur entà préner lo trin e anar a Dacs. « Aquí, que trobarèi aqueras famosas canicas », ce’s pensa. A la gara-terminau d’Asur, que puja donc dens lo « macha-cuu » qui va a Dacs. La partença que’s hè a l’ua òra e mieja deu vrèspe e l’arribada qu’es prevista a la « sous-préfecture » a tres òras mancan vint. Après un purmèr estanc a la halta de Larrau, en plea lana de Lon, e un cambiament de direccion, qu’i a un estanc mei important a Magesc. Navèth cambiament de direccion, traversada de la RN 10 (on n’i a pas briga de camions en aqueth temps), e arribada a Èrm. Enqüèra un cambiament e, arron ua darrèra halta a Candala, au miei deus pins, qu’es enfin la gara de Dacs, dab los sons trins modèrnes arribant de Baiona, de Bordèu, e quitament de París. Que cau traversar lo Sablar, passar Ador, per enfin arribar au mercat on l’Aliça tròba shens nada dificultat dus bèths sacòts de canicas. Que hè quauquas autas crompas e que torna partir cap a la gara per non pas mancar lo trin de 18 h 47. Lo retorn qu’es mei long que l’anar : pas de correspondéncia a préner, e, de mei, los emplegats de las Vias Herradas de las Lanas, tot parièr com los viatjadors, qu’an lo temps… d’anar quitament béver un còp de champanheta dens las aubèrjas tanhentas a las garas d’Èrm o Magesc. Lo trin que deu arribar a Asur a 20 h 10, mes que son lèu nau òras ! E la nueit, tan longa en aqueth purmèr jorn deu solstici d’ivèrn, qu’es caduda dempuish pausa.

A bicicleta, l’Aliça que pren lo camin de Cantamerlo, sus la rota bondroada entà començar, puish sus un sendèr hens los pinhadars. La soa lutz n’esclaira pas hòrt. Urosament, que coneish lo camin. Mes quina suspresa totun quan ua bèstia travèrsa lo viòt en tumant la soa bicicleta. Virabòc! L’Aliça d’un costat, lo velò de l’aute, las crompas per tèrra… e un conilh de bartàs estambornit peu truc.

Dab un barròt trobat a costat, l’Aliça qu’estambornis lo lapin per de bon e que’u hica dens la sacòta deu pòrtabagatges. Qu’amassa dens l’escurada tot çò qui pòt, deishant aquí la màger part de las canicas. E qu’arriba enfin a casa on l’espèran dempuish bèra pausa.

Lo lendoman, dimenge 23, a bicicleta com los autes còps, de d’òra, l’Aliça que part a Asur a la purmèra missa, la de ueit òras… e qu’es enqüèra de nueit. En tornant, que s’arrèsta a l’endret de la soa caduda de la velha e qu’arrecapta suu bòrd totas las canicas esbarrejadas.
Lo diluns 24, los dus còishes que van, a bicicleta, a la missa de miejanueit. En tornant a la bòrda de Cantamerlo, que’s tròban dens los esclòps çò qu’an comandat : los sengles famós sacòts de canicas, e tanben, per cadun, ua iranja e un petit esclòp en chicolat dab un petit Jèsus en sucre en dehens.
Au desvelh, lo dimarç 25, qu’an viste dejunat, puish qu’an passat la matiada a jogar a las canicas. A mieijorn, lo repaish de Nadau qu’es abondós, pr’amor qu’i a, en mei deu menut previst, un cibet de lapin sauvatge. Generós qu’es estat, engüan, lo Pair Nadau!

Honts : Enqüèra un conde de Nadau deu Pèir Bedat, escrivut aqueth per Nadau de 2009. Òsca Pèir, ne t’arrèstas pas donc jamés !
M. B.

Posted in

Laissez un commentaire

Vous devez être connectés afin de publier un commentaire.